Zoals beloofd weer een kijkje achter de schermen van de schrijfmarathon. Het is vandaag 26 maart en dat betekent dat ik nog maar een paar dagen de tijd heb om dit verhaal af te ronden. En aangezien het een detective is, betekent dat ik de intrige die heeft geleid tot de moord op Robin Cée nu echt moet ontrafelen. Dus zat ik gisteravond urenlang niet te schrijven maar te plotten. Want zelfs als organische schrijver kan ik er niet meer onderuit: ik moet nu stap voor stap toewerken naar het einde.
Ik ga natuurlijk hier niet te veel verklappen over de inhoud van het verhaal, want daarvoor mag je het ooit (als mijn uitgever het ermee eens is) als boek gaan lezen. Wel wil ik iets vertellen over hoe ik dat plotten in zo’n laat stadium aanpak. Ja, ik weet dat plotters gruwen van het idee om een detective op deze manier te schrijven, maar het kan echt. Tenminste, ik zou het niet anders willen.
Plotten
Plotten kun je op verschillende manieren. Je kunt bijvoorbeeld gebruik maken van allerlei schema’s om precies uit te tekenen hoe je verhaal ontrolt en welke stappen je personages maken. Een bekende aanpak is die van scenarioschrijver wijlen Blake Snyder. In zijn Save the Cat-boeken laat hij zien hoe beroemde films in elkaar zitten en wat je daarvan kunt leren als scenarioschrijver. De titel slaat op een geweldige tip: de film begint en je ontmoet de held van het verhaal. Je weet nog niet of het een sympathiek type is met wie je als kijker wilt meeleven. Maar dan gebeurt er iets. Er vliegt een huis in brand. Er valt een bom. Er is sprake van een natuurramp. En wat doet de held? Die redt een kat en wint daarmee onze sympathie, zeker als het gaat om een rode kater (dan kun je bij mij niet meer stuk).
Blake Snyder adviseert om voor je verhaal een zogenaamde ‘beat sheet’ te maken, waarmee je de structuur vastlegt. Ik ga dat hier niet helemaal uitleggen, maar denk bijvoorbeeld aan het moment waarop aan het einde van een spannende film de held in grote problemen komt en je bijna niet meer gelooft dat het ooit nog goed komt. Hij noemt dat ‘the dark night of the soul with a whiff of death.’ Overigens is er nu ook een boek door Jessica Brody over de toepassing van deze aanpak in romans.
Een best wel bekende manier om je verhaal te structuren is de reis van de held, ooit beschreven door Joseph Campbell in zijn boek The Hero with the Thousand Faces. Mieke Bouma bouwde die aanpak om in een superleuk boek voor de Augustusbibliotheek met als titel Storytelling in 12 stappen. Op reis met de held. Ik volgde jaren geleden haar workshop en was onder de indruk. Ook hier is er weer sprake van een duidelijke aanpak om je verhaal op te bouwen.
En zoals ik eerder in een blogje vertelde, heb ik ook nog een online cursus volgde over het schrijven van een detectiveverhaal en de structuur die daarvoor nodig is. Ook weer een heel nuttige cursus waar ik veel van heb geleerd.
Creatieve flow
Maar de grote vraag is: gebruik ik al die kennis bij het schrijven van mijn romans? Heb ik in februari uren besteed aan het structureren van mijn marathonverhaal zodat ik het in 31 overzichtelijke hapjes kan opschrijven? Het antwoord is nee. Dat heb ik niet gedaan. Voor mijn werk als schrijver van artikelen en historische boeken schrijf ik wel volgens een structuur. Dan kan ik uren nadenken over hoe ik een boek indeel. Maar als het gaat om fictie houd ik van de creatieve flow die het organisch schrijven. Ik word daar zo blij van, dat wil ik echt niet opgeven. En al die kennis over structuur zit in mijn hoofd, die pas ik ongemerkt toch toe tijdens het schrijven. Hoe meer verhalen ik maak, hoe beter gestructureerd mijn eerste versie is.
Het laatste stukje van de puzzel
Ook nu merk ik dat weer. Het verhaal over detective Kelsey Kobalt zit goed in elkaar zonder dat ik het van tevoren heb uitgedacht. Samen met Kelsey onderzoek ik wat er is gebeurd en wie het heeft voorzien op die arme Robin Cée die twintig jaar geleden uit de luchtsluis werd geschopt en op blote voeten en zonder ruimtepak op de maan stond. Wie heeft dit gedaan en waarom? Dat wist ik ook niet toen ik begon. Maar nu wel. Want ik zit nu op het punt dat alles bij elkaar moet komen. Dat motieven helder moeten zijn en alle valse aanwijzingen worden ontmaskerd. Ik weet nu wie de dader is en dat ga ik de komende dagen vertellen in het verhaal.
Schrijf je eigen verhaal
Is het dan af? Nee, natuurlijk niet. Een eerste versie is nooit de laatste versie. Tijdens het herschrijven komt de kennis over de structuur juist wel zeer goed van pas. Maar exact een blauwdruk volgen zal ik niet snel doen. Dan worden de verhalen te voorspelbaar, vind ik, en dat is jammer. Mijn advies aan beginnende schrijvers is dan ook: leer wat je kan over het structureren van je verhaal maar let er op dat het wel jouw verhaal blijft en geen invuloefening.
